Povratak kući kada putovanje nije jednostavno

Sanitetski prevoz iz inostranstva podrazumeva organizovan medicinski transport pacijenta iz zdravstvene ustanove ili sa privatne adrese u Nemačkoj, Austriji, Švajcarskoj, Grčkoj ili drugoj evropskoj zemlji do odredišta u Srbiji, uz opremljeno vozilo i pratnju medicinskog osoblja. Ono što ovu uslugu čini specifičnom jeste to što se ne radi o pukom prevozu, već o nastavku lečenja u pokretu, jer pacijent tokom puta ostaje pod nadzorom i prima propisanu terapiju. Zbog toga se ovakav transport organizuje upravo za one kojima redovan put autobusom, automobilom ili avionom nije moguć niti bezbedan. Za veliki broj naših porodica koje žive i rade u inostranstvu ova usluga predstavlja jedini način da se član porodice vrati kući kada mu je to najpotrebnije.

Kada avion nije rešenje

Mnogi pacijenti pretpostavljaju da je let najbrži i najlogičniji način povratka, ali za znatan broj zdravstvenih stanja avionski prevoz nije dozvoljen ili je krajnje nepraktičan. Sveži prelomi sa gipsom, stanja nakon operacija na grudnom košu i abdomenu, pneumotoraks, teška srčana i plućna oboljenja i pacijenti kojima je potrebna stalna kiseonična terapija često podležu ograničenjima avio-kompanija ili zahtevaju skupu medicinsku pratnju u letu. Pošto pacijent na nosilima u avionu zauzima više sedišta i podleže posebnoj proceduri odobrenja, i sam trošak neretko višestruko premašuje cenu drumskog sanitetskog prevoza. Uz to, put do aerodroma i sa njega, presedanja i čekanja predstavljaju dodatno opterećenje. Time drumski sanitetski transport za mnoge pacijente postaje ne samo dostupnije, već i medicinski bezbednije rešenje.

Kome je usluga najčešće potrebna

Najveći broj prevoza organizuje se za pacijente koji se otpuštaju iz bolnica u Nemačkoj, Austriji i Švajcarskoj nakon operacija, teških povreda na radu, saobraćajnih nezgoda ili moždanog udara, a žele da se oporavljaju kod kuće, uz porodicu. Iz Grčke se prevozi najčešće organizuju tokom letnje sezone, kada se tokom odmora dogode povreda, srčani ili moždani udar, ili se pogorša postojeća hronična bolest. Pošto se u ovim situacijama odluka donosi brzo i u velikoj neizvesnosti, porodici mnogo znači da jedan poziv pokrene celu organizaciju. Uslugu koriste i onkološki pacijenti koji nastavljaju terapiju u Srbiji, kao i stariji ljudi koji su godinama živeli u inostranstvu i žele da se vrate u zavičaj. Time se ista usluga pokazuje potrebnom i u iznenadnim i u unapred planiranim situacijama.

Procena stanja pre polaska

Svakom prevozu prethodi procena zdravstvenog stanja pacijenta, jer od nje zavisi izbor vozila, sastav pratnje, oprema koja se nosi i način planiranja rute. Uvidom u otpusnu listu i medicinsku dokumentaciju utvrđuje se da li je pacijent pokretan ili se prevozi na nosilima, da li mu je potreban kiseonik, aspiracija, infuziona terapija ili poseban položaj tela tokom vožnje. Pošto se stanje pacijenta na relaciji od hiljadu i više kilometara može promeniti, upravo ova procena određuje da li je dovoljna pratnja medicinskog tehničara ili je potrebno prisustvo lekara. Podatak o alergijama, terapiji koju pacijent prima i vremenu poslednje doze jednako je važan kao i sama dijagnoza. Time se putovanje planira prema pacijentu, a ne prema kilometraži.

Oprema sanitetskog vozila na dugim relacijama

Vozila koja se koriste za međunarodni transport opremljena su nosilima sa mogućnošću podešavanja položaja, transportnim monitorom za praćenje pulsa, pritiska i zasićenja kiseonikom, aspiratorom, defibrilatorom, bocama kiseonika i priborom za hitne intervencije. Za razliku od gradskog prevoza, gde vožnja traje kratko, ovde se posebna pažnja posvećuje udobnosti pacijenta tokom više sati puta, pa su značajni i kvalitet amortizacije, grejanje, klimatizacija i mogućnost promene položaja tela. Pošto dugotrajno ležanje u istom položaju kod nepokretnih pacijenata nosi rizik od dekubita i otoka, tokom vožnje se planiraju promene položaja i kraće pauze. Zalihe kiseonika i potrošnog materijala računaju se sa rezervom za celu relaciju. Time se vozilo priprema za put, a ne samo za prevoz.

Uloga medicinske pratnje tokom puta

Medicinska pratnja tokom transporta ne služi samo za slučaj pogoršanja, već i za redovno sprovođenje terapije, praćenje parametara i brigu o osnovnim potrebama pacijenta tokom više sati putovanja. Osoblje beleži vrednosti pritiska, pulsa i zasićenja kiseonikom u redovnim razmacima, daje propisane lekove u tačno vreme i prati unos tečnosti, izlučivanje i nivo bola. Pošto se kod pacijenata nakon moždanog udara, sa demencijom ili u postoperativnom oporavku promene stanja mogu ispoljiti neupadljivo, prisustvo obučenog osoblja omogućava da se one prepoznaju na vreme. Kada stanje to zahteva, ruta se prilagođava tako da se prođe pored ustanove u kojoj se može pružiti pomoć. Time pratnja pretvara putovanje u kontrolisan medicinski postupak.

Prelazak granice i dokumentacija

Međunarodni transport podrazumeva prelazak više državnih granica, pa uredna dokumentacija predstavlja uslov da put protekne bez zadržavanja. Uz putne isprave pacijenta i pratioca, nose se i otpusna lista, medicinska dokumentacija, potvrda ustanove o transportu i, kada je potrebno, dokumentacija o lekovima koji se prevoze, naročito ako je reč o preparatima koji podležu posebnom režimu. Pošto se neka od ovih dokumenata pribavljaju od inostrane ustanove pre otpusta, dogovor o njihovoj pripremi vodi se paralelno sa dogovorom o terminu polaska. Iskustvo na konkretnim rutama ovde ima praktičnu vrednost, jer se time izbegavaju zastoji na graničnim prelazima. Time se administrativni deo rešava pre polaska, a ne na putu.

Planiranje rute i trajanje putovanja

Relacije iz Nemačke, Austrije i Švajcarske do Beograda kreću se u rasponu od približno deset do dvadeset časova vožnje, u zavisnosti od polazne tačke, dok su rute iz Grčke nešto kraće. Zbog dužine puta na ovakvim relacijama angažuju se dva vozača koja se smenjuju, čime se poštuju propisi o odmoru i izbegava umor za volanom. Pošto zadržavanja na graničnim prelazima i gustina saobraćaja mogu bitno produžiti put, ruta se planira uz rezervu i uz praćenje stanja na putevima. Pauze se planiraju tako da odgovaraju stanju pacijenta, a ne samo potrebama posade. Time se dugo putovanje sprovodi bez žurbe koja bi ugrozila bezbednost.

Prevoz od vrata do vrata

Usluga ne počinje na parkingu ispred bolnice niti se završava na ulazu u zgradu, već obuhvata preuzimanje pacijenta u bolničkoj sobi, klinici, rehabilitacionom centru ili sa privatne adrese, kao i njegovo unošenje u stan ili predaju osoblju ustanove u Srbiji. Za pacijente koji ne mogu da hodaju koriste se nosila i transportna stolica, čime se rešava i prenos kroz uske hodnike, stepeništa i zgrade bez lifta. Pošto upravo ovi delovi puta porodici najčešće predstavljaju najveći problem, njihovo preuzimanje bitno olakšava ceo postupak. Uz pacijenta može putovati i jedan član porodice, što posebno znači starijim osobama i pacijentima sa demencijom. Time se putovanje zaokružuje od kreveta do kreveta.

Šta porodica treba da pripremi

Organizacija prevoza znatno se ubrzava kada porodica unapred pripremi osnovne podatke i dokumentaciju. Potrebni su tačna adresa preuzimanja i odredišta, kontakt osobe u inostranstvu i u Srbiji, podaci o zdravstvenom stanju pacijenta, spisak lekova i doza, kao i podatak o tome da li je pacijent pokretan i da li mu je potreban kiseonik. Pošto se otpust iz inostranih bolnica često potvrđuje tek dan ranije, korisno je da se prevoz najavi i pre nego što termin bude definitivan. Za put treba pripremiti ličnu dokumentaciju, terapiju u dovoljnoj količini, presvlaku i eventualna pomagala koja pacijent koristi. Time se izbegava improvizacija u trenutku kada je porodica ionako opterećena.

Siguran put od bolnice u inostranstvu do kućnog praga

Krajnja vrednost sanitetskog prevoza iz inostranstva ogleda se u tome da pacijent stigne kući bezbedno, bez prekida terapije i bez opterećenja koje bi mu redovno putovanje nametnulo, čemu je posvećen rad Poliklinike Safe Beograd. Pošto ishod ovakvog transporta zavisi od procene stanja, opremljenosti vozila, iskustva posade i pažljivo planirane rute, mnogo znači kada celu organizaciju vodi tim koji redovno obavlja prevoze iz Nemačke, Austrije, Švajcarske i Grčke. Spoj medicinske pratnje tokom cele relacije, koordinacije sa inostranom ustanovom i prevoza od vrata do vrata omogućava da porodica jedan od najtežih trenutaka ne mora da rešava sama. Tako sanitetski prevoz iz inostranstva postaje pouzdan način da se pacijent vrati svojim najbližima i nastavi lečenje u Srbiji, uz sigurnost, dostojanstvo i punu medicinsku podršku na svakom kilometru.